Trong quá trình nghiên cứu và phát triển các giải pháp công nghệ phục vụ chuyển đổi số, NACENTECH xác định AI Local là một hướng ứng dụng quan trọng cho khu vực công, đặc biệt trong bài toán điều hành cấp tỉnh, thành phố. Khi dữ liệu điều hành ngày càng nhiều nhưng vẫn phân tán ở nhiều sở, ngành và hệ thống chuyên môn, địa phương cần một nền tảng có khả năng kết nối dữ liệu, hiển thị báo cáo, hỗ trợ hỏi đáp và cảnh báo sớm trên cùng một kiến trúc thống nhất.
Hiện nay, nhiều địa phương đã đầu tư vào cổng dịch vụ công, hệ thống quản lý văn bản, phần mềm chuyên ngành, trung tâm điều hành thông minh và các dashboard theo dõi chỉ số. Đây là những bước đi quan trọng trong xây dựng chính quyền số. Tuy nhiên, khi yêu cầu điều hành ngày càng phức tạp, một vấn đề mới bắt đầu xuất hiện: có nhiều hệ thống hơn, nhiều dữ liệu hơn, nhưng lãnh đạo vẫn chưa dễ dàng có được một bức tranh thống nhất để ra quyết định nhanh, chính xác và có khả năng truy vết.
Dữ liệu có thể đang nằm ở sở, ngành, quận, huyện, hệ thống dịch vụ công, hệ thống đầu tư công, báo cáo doanh nghiệp, phản ánh của người dân hoặc các file tổng hợp riêng lẻ. Báo cáo thủ công thường chậm, lệch số liệu và khó truy vết nguyên nhân. Dashboard nếu triển khai rời rạc cũng mới dừng ở mức hiển thị thông tin, chưa trở thành công cụ chỉ đạo xuyên suốt.
Trong bối cảnh đó, Nền tảng Điều hành số & AI Local toàn tỉnh được NACENTECH đề xuất như một mô hình giúp địa phương không chỉ số hóa dữ liệu, mà còn từng bước hình thành năng lực phân tích, cảnh báo, hỏi đáp và hỗ trợ tham mưu dựa trên dữ liệu nội bộ.
Bài toán điều hành địa phương trong kỷ nguyên dữ liệu
Một tỉnh, thành phố hiện nay phải quản lý đồng thời nhiều nhóm nhiệm vụ: phát triển kinh tế – xã hội, ngân sách, đầu tư công, cải cách hành chính, đô thị, môi trường, du lịch, doanh nghiệp, lao động, phản ánh của người dân và nhiều lĩnh vực chuyên ngành khác.
Mỗi nhóm nhiệm vụ đều tạo ra dữ liệu. Tuy nhiên, nếu dữ liệu không được kết nối và chuẩn hóa, dữ liệu sẽ chỉ là những mảnh ghép rời rạc.
Có bốn khó khăn thường gặp trong điều hành địa phương.
Thứ nhất, dữ liệu phân tán. Mỗi sở, ngành hoặc đơn vị có thể đang sử dụng một hệ thống riêng, một biểu mẫu riêng hoặc một cách tổng hợp riêng. Điều này khiến việc đối chiếu số liệu và hình thành bức tranh toàn tỉnh gặp nhiều trở ngại.
Thứ hai, báo cáo thủ công chậm. Khi cần phục vụ giao ban, họp điều hành hoặc báo cáo định kỳ, cán bộ phải thu thập, tổng hợp và rà soát dữ liệu từ nhiều nguồn. Quá trình này tiêu tốn nhiều thời gian nhưng vẫn có nguy cơ sai lệch.
Thứ ba, dashboard chưa đủ để điều hành. Dashboard giúp hiển thị số liệu, nhưng không phải lúc nào cũng trả lời được câu hỏi “vì sao xảy ra vấn đề?”, “đơn vị nào chịu trách nhiệm?”, “cần ưu tiên xử lý việc gì?” hoặc “xu hướng này có rủi ro gì trong thời gian tới?”.
Thứ tư, AI chưa gắn với dữ liệu thật của địa phương. Nhiều công cụ AI có thể hỗ trợ tạo văn bản hoặc trả lời kiến thức chung, nhưng nếu không kết nối với dữ liệu điều hành nội bộ, AI khó có thể hỗ trợ lãnh đạo trong các quyết định cụ thể.
Nền tảng Điều hành số & AI Local toàn tỉnh là gì?
Nền tảng Điều hành số & AI Local toàn tỉnh là mô hình kết hợp giữa dữ liệu lớn, báo cáo điều hành, trợ lý AI nội bộ và hệ thống cảnh báo sớm để hỗ trợ lãnh đạo địa phương ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Mô hình này có thể được hiểu qua ba trụ cột:
Một nền tảng: Các dữ liệu và công cụ điều hành được tích hợp trên một kiến trúc thống nhất, tránh tình trạng nhiều hệ thống rời rạc nhưng khó kết nối.
Một dữ liệu điều hành: Các nguồn dữ liệu quan trọng của địa phương được chuẩn hóa và tổ chức thành nguồn dữ liệu dùng chung phục vụ chỉ đạo, báo cáo và phân tích.
Một trợ lý AI: Lãnh đạo và cán bộ có thể hỏi đáp bằng tiếng Việt, truy vấn số liệu, tóm tắt văn bản, phân tích nguyên nhân và nhận gợi ý hành động trên cơ sở dữ liệu đã được phân quyền.
Khác với một phần mềm báo cáo đơn lẻ, nền tảng này hướng tới việc hình thành “bộ não điều hành số” cho địa phương, nơi dữ liệu, dashboard, báo cáo, cảnh báo và AI cùng hỗ trợ quá trình chỉ đạo liên ngành.
Bốn nhóm chức năng cốt lõi
NACENTECH đề xuất Nền tảng Điều hành số & AI Local toàn tỉnh với bốn nhóm chức năng chính.
1. Nền tảng dữ liệu
Nền tảng dữ liệu là lớp nền của toàn bộ hệ thống. Chức năng này giúp kết nối dữ liệu từ sở, ngành, dịch vụ công, đầu tư công, doanh nghiệp, phản ánh người dân và các nguồn dữ liệu chuyên ngành khác.
Mục tiêu không chỉ là gom dữ liệu về một nơi, mà là chuẩn hóa, phân loại, làm sạch và tổ chức dữ liệu thành nguồn thông tin có thể khai thác cho điều hành. Khi dữ liệu được quản trị tốt, các báo cáo, dashboard và trợ lý AI mới có cơ sở để tạo ra câu trả lời đáng tin cậy.
2. Báo cáo điều hành
Báo cáo điều hành giúp lãnh đạo theo dõi các lĩnh vực trọng điểm như kinh tế – xã hội, dự án trọng điểm, hành chính công, đô thị, môi trường, doanh nghiệp, du lịch và các nhóm chỉ số ưu tiên khác.
Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào báo cáo thủ công, nền tảng có thể cung cấp màn hình điều hành theo thời gian gần thực. Điều này giúp lãnh đạo nhìn thấy toàn cảnh, theo dõi biến động chỉ số và truy vết đến đơn vị phụ trách khi cần.
3. Trợ lý AI Local
Trợ lý AI Local là lớp tương tác thông minh của nền tảng. Người dùng có thể đặt câu hỏi bằng tiếng Việt, yêu cầu tóm tắt báo cáo, phân tích số liệu, truy vấn văn bản, soạn nội dung giao ban hoặc tìm nguyên nhân của một chỉ số bất thường.
Một số năng lực có thể bao gồm ChatBI, ChatDoc, tóm tắt văn bản, hỗ trợ tham mưu, tra cứu quy định và gợi ý hành động. Điểm quan trọng là trợ lý AI phải được vận hành trên dữ liệu nội bộ, có phân quyền theo vai trò và có cơ chế truy vết câu trả lời.
4. Cảnh báo và xu hướng
Cảnh báo và xu hướng giúp nền tảng vượt ra khỏi vai trò hiển thị dữ liệu. Hệ thống có thể cảnh báo sớm khi KPI vượt ngưỡng, hồ sơ bị tồn, dự án có nguy cơ chậm tiến độ hoặc phản ánh của người dân tăng bất thường.
Nhờ đó, lãnh đạo không chỉ nắm được những gì đã xảy ra, mà còn có thể phát hiện sớm vấn đề trước khi chúng trở thành điểm nghẽn lớn.
Các use case ưu tiên cho địa phương
Nền tảng Điều hành số & AI Local toàn tỉnh nên được triển khai từ các bài toán có nhu cầu rõ, dữ liệu tương đối sẵn có và khả năng tạo tác động nhanh.
Điều hành kinh tế – xã hội
Nền tảng có thể hỗ trợ theo dõi các chỉ tiêu tăng trưởng, ngân sách, doanh nghiệp, du lịch, lao động và các chỉ số phát triển trọng điểm. Lãnh đạo có thể nhanh chóng nhận diện chỉ tiêu nào đang đạt tiến độ, chỉ tiêu nào có nguy cơ chậm và nguyên nhân đến từ nhóm yếu tố nào.
Giám sát đầu tư công
Đầu tư công là một trong những lĩnh vực cần theo dõi sát về tiến độ, giải ngân, vướng mắc và trách nhiệm của từng đơn vị. AI Local có thể hỗ trợ truy vấn tình trạng dự án, tổng hợp các điểm nghẽn và cảnh báo sớm những dự án có nguy cơ chậm tiến độ.
Cải cách hành chính
Với dữ liệu về hồ sơ tiếp nhận, hồ sơ đang xử lý, hồ sơ trễ hạn và mức độ hài lòng, nền tảng giúp lãnh đạo theo dõi chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Hệ thống có thể chỉ ra đơn vị nào có tỷ lệ trễ hạn cao, nhóm thủ tục nào thường gây vướng mắc và thời điểm nào phát sinh áp lực xử lý lớn.
Lắng nghe người dân
Nền tảng có thể tổng hợp phản ánh từ cổng thông tin, ứng dụng, tổng đài, báo chí hoặc mạng xã hội. Khi dữ liệu phản ánh được phân loại và phân tích, địa phương có thể nhận diện nhóm vấn đề nổi bật, khu vực phát sinh nhiều phản ánh và xu hướng cần xử lý sớm.
AI trợ lý công vụ
AI Local có thể hỗ trợ cán bộ tóm tắt văn bản, soạn báo cáo, tra cứu quy định, chuẩn bị nội dung giao ban và hỗ trợ tham mưu. Đây là nhóm ứng dụng giúp giảm thời gian xử lý công việc lặp lại, đồng thời nâng cao chất lượng chuẩn bị thông tin cho lãnh đạo.
Giá trị mang lại cho lãnh đạo địa phương
Nền tảng Điều hành số & AI Local toàn tỉnh mang lại giá trị ở cả cấp chiến lược và vận hành.
Trước hết, lãnh đạo có một bức tranh điều hành thống nhất, cập nhật và có khả năng truy vết. Thay vì phải chờ nhiều lớp tổng hợp, lãnh đạo có thể theo dõi các nhóm chỉ số quan trọng trên cùng một nền tảng.
Thứ hai, nền tảng giúp giảm thời gian tổng hợp báo cáo. Khi báo cáo được tự động hóa một phần, cán bộ có thêm thời gian để phân tích nguyên nhân, đề xuất phương án và xử lý vấn đề.
Thứ ba, hệ thống giúp phát hiện sớm điểm nghẽn. Những dấu hiệu như KPI vượt ngưỡng, hồ sơ tồn, dự án chậm hoặc phản ánh tăng bất thường có thể được cảnh báo sớm để lãnh đạo chỉ đạo kịp thời.
Thứ tư, nền tảng hỗ trợ cải thiện chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Khi dữ liệu phản ánh, hồ sơ hành chính và chỉ số hài lòng được theo dõi thường xuyên, địa phương có cơ sở để nâng cao hiệu quả phục vụ công.
Thứ năm, AI Local giúp tạo môi trường AI nội bộ an toàn, hạn chế việc đưa dữ liệu nhạy cảm ra bên ngoài và bảo đảm mọi hoạt động truy cập, hỏi đáp, phân tích đều có thể được phân quyền và truy vết.
Lộ trình triển khai đề xuất
Để tránh đầu tư dàn trải, Nền tảng Điều hành số & AI Local toàn tỉnh nên được triển khai theo từng giai đoạn.
Giai đoạn 1: Khởi động với bài toán ưu tiên
Trong giai đoạn đầu, địa phương lựa chọn một số bài toán điều hành ưu tiên, kết nối dữ liệu mẫu, xây dựng kho dữ liệu tập trung ban đầu, thiết kế dashboard lãnh đạo và triển khai AI hỏi đáp cơ bản.
Giai đoạn này giúp kiểm chứng nhanh giá trị của nền tảng, đồng thời xác định các yêu cầu kỹ thuật, dữ liệu và vận hành trước khi mở rộng.
Giai đoạn 2: Mở rộng sở, ngành và tự động hóa báo cáo
Sau khi có kết quả thử nghiệm ban đầu, nền tảng có thể mở rộng sang nhiều sở, ngành hơn, chuẩn hóa bộ KPI điều hành, thiết lập cảnh báo sớm và tự động hóa báo cáo giao ban, báo cáo tháng, báo cáo quý.
Đây là giai đoạn chuyển nền tảng từ thử nghiệm sang vận hành thường xuyên.
Giai đoạn 3: Nhân rộng toàn tỉnh và quản trị AI nội bộ
Ở giai đoạn hoàn thiện, hệ thống được nhân rộng trên phạm vi toàn tỉnh, tích hợp sâu với các nguồn dữ liệu dùng chung, triển khai AI nội bộ có phân quyền, audit và quản trị dữ liệu.
Khi đó, AI Local không còn là một công cụ thử nghiệm, mà trở thành một phần của hạ tầng điều hành số địa phương.
NACENTECH AI Local: Đồng hành cùng địa phương trong xây dựng chính quyền số thế hệ mới
Với vai trò là tổ chức khoa học và công nghệ định hướng đổi mới sáng tạo, NACENTECH tập trung phát triển các mô hình ứng dụng AI an toàn, thực tiễn và có khả năng triển khai trong khu vực công.
Nền tảng Điều hành số & AI Local toàn tỉnh do NACENTECH đề xuất hướng tới mục tiêu hỗ trợ lãnh đạo địa phương nhìn thấy toàn cảnh, phát hiện sớm điểm nghẽn và chỉ đạo liên ngành dựa trên dữ liệu. Mô hình này không tiếp cận AI như một công cụ độc lập, mà đặt AI trong tổng thể kiến trúc dữ liệu, báo cáo, cảnh báo, phân quyền và quản trị an toàn.
Trong bối cảnh chính quyền số đang bước sang giai đoạn khai thác dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, AI Local có thể trở thành lớp hạ tầng mới giúp địa phương nâng cao hiệu quả điều hành, rút ngắn thời gian tổng hợp thông tin và cải thiện chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
NACENTECH trân trọng kính mời các địa phương, sở, ngành, trung tâm điều hành thông minh, ban chỉ đạo chuyển đổi số và các đơn vị có nhu cầu xây dựng nền tảng dữ liệu điều hành, báo cáo thông minh hoặc trợ lý AI nội bộ liên hệ để cùng đánh giá hiện trạng dữ liệu, xác định bài toán ưu tiên và thiết kế lộ trình triển khai phù hợp.