PGS. TS. Vũ Hải Quân, Bộ trưởng Bộ KH&CN phát biểu khai mạc toạ đàm.
Ngày 15/6/2026, tọa đàm “Quỹ Đầu tư Mạo hiểm Quốc gia – Vấn đề và giải pháp” do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân chủ trì tại TP. Hồ Chí Minh đã quy tụ đại diện các quỹ đầu tư quốc tế, chuyên gia hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước. Đây là bước tham vấn quan trọng để hoàn thiện Đề án Quỹ Đầu tư Mạo hiểm Quốc gia trước khi trình Chính phủ – một trong những chính sách được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt cho hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ Việt Nam.
PGS. TS. Hoàng Minh, Thứ trưởng Bộ KH&CN phát biểu tại tọa đàm.
Tham dự Tọa đàm có PGS. TS. Vũ Hải Quân, Uỷ viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ KH&CN, PGS. TS. Hoàng Minh – Thứ trưởng Bộ KH&CN, TS. Phạm Hồng Quất, Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia. Sự tham gia của đại diện các trường đại học, viện nghiên cứu, các quỹ đầu tư và doanh nghiệp góp phần tạo nên diễn đàn trao đổi đa chiều, cung cấp nhiều góc nhìn thực tiễn phục vụ quá trình hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia.
Nền tảng pháp lý đã được đặt – nút thắt nằm ở đâu?
Nghị quyết 57 xác định rõ nhiệm vụ xây dựng các quỹ đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp sáng tạo, công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời cho phép cơ chế chấp nhận rủi ro phù hợp với đặc thù đầu tư đổi mới sáng tạo. Nghị định 264/2025/NĐ-CP đưa ra mô hình quỹ có tư cách pháp nhân theo luật doanh nghiệp, thay cho mô hình liên kết nhà đầu tư trước đây.
TS. Phạm Hồng Quất – Viện trưởng Viện Đổi mới Sáng tạo Quốc gia (trực thuộc Bộ KH&CN) tại toạ đàm.
Thực tế, từ tháng 4/2026, TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội đã chủ động thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm địa phương với quy mô lần lượt 500 tỷ và 230 tỷ đồng. Nghị định 264/2025/NĐ-CP cho phép các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thành lập Quỹ Đầu tư Mạo hiểm địa phương – mô hình phân cấp giúp mỗi địa phương chủ động hỗ trợ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại chỗ. Đây vừa là tín hiệu cho thấy nhu cầu có thật, vừa là nguồn dữ liệu thực tiễn quý giá để cấp quốc gia tham khảo khi xây dựng khung chính sách.
Tuy nhiên, cơ chế pháp lý mới chỉ là điều kiện cần. Các quỹ đầu tư quốc tế tham dự tọa đàm cho rằng Nhà nước nên đóng vai trò vốn mồi, chuyển vốn vào các quỹ tư nhân có năng lực để họ đưa ra quyết định đầu tư đảm bảo tính thị trường, cùng chia sẻ rủi ro và thu hút thêm vốn từ khu vực tư nhân. Tại tọa đàm, các chuyên gia đã đề cập vào ba điểm nghẽn cơ chế cốt lõi:
– Cơ chế quản lý ngân sách truyền thống không cho phép chấp nhận mức độ rủi ro cao
– Quy trình giải ngân và thủ tục hành chính phức tạp khiến quyết định đầu tư không đủ nhanh để theo kịp thị trường
– Chu kỳ đánh giá hiệu quả quá ngắn, trong khi một khoản đầu tư mạo hiểm cần từ 10 đến 15 năm để chứng minh giá trị.
Mô hình Fund of Funds: Kinh nghiệm từ các quỹ quốc tế
Đại diện các quỹ đầu tư quốc tế tham dự, bao gồm Gobi Partners, ThinkZone, Quest Ventures, Kairous Capital – đề xuất mô hình quỹ đầu tư vào các quỹ (Fund of Funds – FoF) hoặc cơ chế đồng đầu tư với khu vực tư nhân. Theo đó, nguồn vốn nhà nước đóng vai trò “vốn mồi”, giúp chia sẻ rủi ro và kéo thêm dòng vốn xã hội. Các chuyên gia đánh giá việc thành lập Quỹ Đầu tư Mạo hiểm Quốc gia sẽ góp phần nâng cao niềm tin của nhà đầu tư quốc tế và thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, Nhà nước nên đóng vai trò kiến tạo và dẫn dắt thị trường thay vì trực tiếp lựa chọn doanh nghiệp để đầu tư.
Từ kinh nghiệm của Singapore và Kazakhstan, các đại biểu cho rằng giai đoạn đầu Việt Nam nên ưu tiên phân bổ vốn cho một số quỹ đầu tư tư nhân có năng lực, sau đó đánh giá, sàng lọc và mở rộng theo lộ trình phù hợp. Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, chính sách thuế và năng lực quản lý quỹ để đảm bảo hiệu quả hoạt động.
Mục tiêu của Quỹ là kích hoạt thị trường và thu hút dòng vốn
Tại tọa đàm, TS. Phạm Hồng Quất – Viện trưởng Viện Đổi mới Sáng tạo Quốc gia – nhấn mạnh mục tiêu của Quỹ Đầu tư Mạo hiểm Quốc gia không phải tối đa hóa lợi nhuận, mà là kích hoạt thị trường đầu tư mạo hiểm, tạo hiệu ứng lan tỏa để thu hút dòng vốn tư nhân vào lĩnh vực đổi mới sáng tạo. Đây là định hướng quan trọng, phân biệt rõ chức năng của quỹ nhà nước với các quỹ đầu tư thương mại thông thường.
Hiện cơ quan quản lý đang nghiên cứu mô hình tổ chức phù hợp nhất – công ty một thành viên, hai thành viên hay cổ phần – để bảo đảm hiệu quả vận hành và tiệm cận thông lệ quốc tế. Song song với đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đang nghiên cứu thành lập sàn giao dịch chứng khoán chuyên biệt cho doanh nghiệp khởi nghiệp. Nếu nhà đầu tư không có kênh thoái vốn rõ ràng, vốn tư nhân sẽ không vào dù cơ chế đầu tư đầu vào có hoàn thiện đến đâu.
Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân khẳng định, quy mô ban đầu còn nhỏ nhưng là bước mở đường có tính bản lề. Bộ sẽ tổng hợp toàn bộ đề xuất từ tọa đàm, xây dựng cơ chế đặc thù và trình Chính phủ trong thời gian sớm nhất. Mô hình tổ chức của Quỹ, công ty một thành viên, hai thành viên hay cổ phần, vẫn đang được cân nhắc để bảo đảm vận hành hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Hình ảnh tại toạ đàm:
Nguồn: Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia